Nowy etap współpracy polsko-amerykańskiej
W poniedziałek, 28 kwietnia 2025 roku, spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) podpisała umowę pomostową Engineering Development Agreement (EDA) z konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Wydarzenie, które miało miejsce w obecności premiera Donalda Tuska oraz sekretarza ds. energii USA Chrisa Wrighta, stanowi ważny krok w realizacji projektu pierwszej polskiej elektrowni jądrowej na Pomorzu, w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino. Jak podkreśla premier Tusk, nowa umowa jest bardziej korzystna dla Polski niż poprzednie ustalenia, poprawiając pozycję strony polskiej w 16 kluczowych obszarach negocjacyjnych.
Umowa EDA zastępuje wygasły w marcu 2025 roku kontrakt na usługi projektowe ESC (Engineering Service Contract) i umożliwia kontynuację prac inżynieryjnych oraz projektowych przez najbliższe dziewięć miesięcy. Według komunikatu PEJ, dokument precyzuje zasady współpracy, gwarantując zgodność z najwyższymi standardami technologicznymi i bezpieczeństwa, a także racjonalne zarządzanie kosztami i harmonogramem.
Zaawansowane prace przygotowawcze
Budowa elektrowni jądrowej w gminie Choczewo to jeden z najważniejszych projektów energetycznych w Polsce. Elektrownia, oparta na technologii reaktorów AP1000 firmy Westinghouse, ma składać się z trzech bloków o łącznej mocy 3,75 GW. Zgodnie z harmonogramem, wylanie tzw. pierwszego betonu jądrowego planowane jest na 2028 rok, a początek komercyjnej eksploatacji pierwszego bloku na 2036 rok.
Jak podaje Piotr Piela, p.o. prezesa Polskich Elektrowni Jądrowych, umowa EDA to „platforma dalszej współpracy i przykład korzystnego kompromisu”. Od maja 2024 roku konsorcjum Bechtel aktywnie działa na terenie inwestycji, przeprowadzając m.in. odwierty geologiczne o długości niemal 20 kilometrów, w czym uczestniczą również polscy wykonawcy. Craig Albert, prezes Bechtel, podkreśla, że obecna faza projektu obejmuje zaawansowane badania geologiczne i prace inżynieryjne, które przygotowują grunt pod dalsze etapy realizacji.
Finansowanie i wyzwania
Projekt pierwszej polskiej elektrowni jądrowej jest wspierany przez budżet państwa, który w kwietniu 2025 roku zatwierdził finansowanie w wysokości 60,2 mld zł. Jednak na wydatkowanie tych środków wymagana jest zgoda Komisji Europejskiej, co może stanowić wyzwanie ze względu na amerykańskie pochodzenie technologii Westinghouse. Według informacji z portalu wnp.pl, Bruksela może zakwestionować założenia dotyczące maksymalnego wykorzystania mocy reaktorów, co potencjalnie wpłynie na koszt energii elektrycznej, szacowany obecnie na 470-550 zł/MWh.
Pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, Wojciech Wrochna, zaznacza, że podpisanie umowy EDA było możliwe po uzyskaniu zgód korporacyjnych wszystkich stron, co świadczy o determinacji w realizacji projektu. Umowa na pełną budowę elektrowni ma zostać podpisana po uzyskaniu zgody KE na pomoc publiczną, co może potrwać nawet dwa lata.
Znaczenie dla polskiej energetyki
Podpisanie umowy pomostowej EDA to nie tylko krok w stronę realizacji pierwszej elektrowni jądrowej, ale także potwierdzenie strategicznego znaczenia energetyki jądrowej dla Polski. Jak podkreśla Dan Lipman, prezes Westinghouse Energy Systems, technologia AP1000 to sprawdzone rozwiązanie, które przyczyni się do generowania miliardów złotych inwestycji i wzrostu PKB Polski. Premier Tusk dodaje, że rozmowy z USA objęły także przyszłość małych reaktorów jądrowych oraz współpracę w sektorze gazu LNG, co wskazuje na szerszy kontekst polsko-amerykańskiej współpracy energetycznej.
Mimo optymistycznych prognoz, projekt napotyka wyzwania. Eksperci z kancelarii Baker McKenzie i Polityki Insight wskazują, że podpisanie kontraktu na kompleksową budowę w formule EPC (Engineering, Procurement, Construction) może zostać opóźnione do 2028 lub 2029 roku. Dodatkowo, wcześniejsze obawy o niedoszacowanie budżetu i harmonogramu, zgłoszone przez „Dziennik Gazetę Prawną”, pozostają aktualne.
Podsumowanie
Umowa pomostowa EDA to przełomowy moment dla projektu pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, umożliwiający kontynuację prac przygotowawczych i projektowych. Choć przed Polską wciąż stoją wyzwania związane z finansowaniem i zgodą KE, podpisanie dokumentu wzmacnia pewność realizacji inwestycji. Projekt ten ma szansę nie tylko zrewolucjonizować polski miks energetyczny, ale także przyczynić się do wzrostu gospodarczego i technologicznego kraju.
Źródła:
- GazetaPrawna.pl, „Jest nowa umowa ws. atomu z Amerykanami”, 28.04.2025
- energia.rp.pl, „Jest umowa pomostowa z Amerykanami na polski atom”, 28.04.2025
- biznes.wprost.pl, „Elektrownia jądrowa w Polsce. Umowa pomostowa podpisana”, 28.04.2025
- forsal.pl, „Nowa umowa z USA ws. budowy polskiej elektrowni atomowej podpisana”, 28.04.2025
- tvn24.pl, „Pierwsza polska elektrownia jądrowa. Polska podpisała porozumienie z USA”, 28.04.2025
- energetyka24.com, „Ważny krok ws. atomu. Podpisano umowę EDA, co to takiego?”, 28.04.2025
- wnp.pl, „Wchodzi w życie ustawa o 60 mld zł dla polskiej elektrowni jądrowej”, 11.04.2025
- businessinsider.com.pl, „Polska elektrownia jądrowa: kluczowe umowy na projekt i budowę”, 10.04.2025
- bankier.pl, „Umowa pomostowa z Westinghouse-Bechtel coraz bliżej”, 03.04.2025
- biznes.interia.pl, „Polska elektrownia jądrowa na Pomorzu. Pojawiają się wątpliwości”, 20.03.2025
