Kto może być uczestnikiem sukcesji?
Dla większości sukcesja kojarzy się z określonymi przesunięciami w sferze właścicielskiej oraz zarządczej na linii rodzice – dzieci. Nic w tym dziwnego, gdyż firma rodzinna co do zasady cechować powinna się występowaniem zależności pomiędzy co najmniej dwoma pokoleniami tej samej rodziny. Praktyka planowania i wdrażania procesów sukcesyjnych pokazuje jednak, że uczestnikami sukcesji są nie tylko członkowie rodziny.
Potrzeba założyciela w procesie sukcesji
Po pierwsze uczestnikami procesu sukcesji są założyciele/obecni właściciele firm rodzinnych zwani na potrzeby tego procesu nestorami. To od nestorów zazwyczaj wychodzi potrzeba zmiany pokoleniowej oraz impuls do podjęcia określonych kroków w tym zakresie. Warto przy tym zauważyć, że na poziomie właścicieli istotne jest ustalenie czy aktywa będące przedmiotem sukcesji (np. udziały lub akcje w firmie rodzinnej) stanowią one składnik majątku osobistego właściciela czy też należący do majątku wspólnego właściciela oraz jego małżonka. Okoliczność ta może mieć istotny wpływ na wybór rozwiązań prawnych w danym procesie.
Rola sukcesora w procesie sukcesji
Jednym z podstawowych dylematów, przed którymi stają właściciele firm rodzinnych, jest wybór swojego następcy. Dlatego, obok nestorów, najważniejszymi uczestnikami każdego procesu sukcesji są sukcesorzy. Często sukcesor, przez swoje zaangażowanie w rozwój firmy, dotychczasowe doświadczenie, umiejętności oraz cechy natury osobistej, wyłania się w sposób samoczynny i naturalny. W innych wypadkach konieczna jest przemyślana decyzja nestora w zakresie tego komu zostanie przekazana własności oraz zarządzanie w rodzinnym biznesie. Co istotne, przy wyborze sukcesora należy brać pod uwagę nie tylko względy rodzinne oraz swoje wyobrażenia na temat przyszłości firmy, ale także to czy wskazana osoba przejawia wolę kontynuowania i rozwijania rodzinnego biznesu, w jakim stopniu jest przygotowana do sukcesji oraz na ile pozwalają jej na to zdobyte dotychczas kompetencje. Uwzględniania wymagają także kwestie natury osobistej związane z osobą sukcesora, takie jak wiek czy sytuacja rodzinna. Przekazanie własności małoletniemu wiązać się bowiem będzie z uzależnieniem firmy od decyzji sądu opiekuńczego, natomiast faktyczny zarząd nad majątkiem sprawować będą jego opiekunowie prawni, którzy niekoniecznie widziani są w roli sukcesorów. Wybór sukcesora powinien być wyborem świadomym i przemyślanym.
Osoby spoza rodziny
Otoczenie rodzinno-biznesowe w ramach danego biznesu, a także wizja nestorów co do dalszego prowadzenia firmy, decydują o tym czy sukcesorami są dzieci czy też inne osoby z kręgu rodziny (np. rodzeństwo lub małżonkowie dzieci). Często na sukcesorów typowane są także osoby spoza rodziny, np. kluczowi menadżerowie, którym z reguły przekazuje się określone kompetencje zarządcze oraz uposaża się właścicielsko w ramach programów motywacyjnych uprawniających do objęcia określonej puli udziałów lub akcji. Pozwala to na zapewnienie kontynuowania biznesu w razie braku sukcesorów w kręgu osób z rodziny oraz przyczynia się do jego szybszego rozwoju.
Firma rodzinna
Jednakże żadna sukcesja nie wywoła zamierzonych skutków, jeżeli jako odrębny uczestnik procesu sukcesji nie będzie postrzegana firma jako organizacja. Nie można bowiem mówić o udanej sukcesji, jeżeli na skutek podjętych działań dochodzi do zakłócenia działalności operacyjnej firmy spowodowanej takimi czynnikami jak wygaśnięcie newralgicznych umów czy też odejście kluczowych pracowników. Dlatego nestorzy powinni dbać o to, aby zmiana pokoleniowa odbywała się równolegle na dwóch płaszczyznach, po pierwsze poprzez wytypowanie i wdrożenie sukcesora, po drugie poprzez przygotowanie wewnętrzne firmy na wejście następcy. Jak bowiem zostało wskazane powyżej, tylko przemyślana, dobrze zaplanowana i dobrze zakomunikowana sukcesja zapewni niezachwiane kontynuowanie rodzinnego biznesu.
Chcesz wiedzieć więcej – skontaktuj się z nami: gw***@***aw.pl
