Fundacja rodzinna w Polsce – siedem kluczowych zalet z perspektywy prawnej i podatkowej
Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej wprowadziła do polskiego porządku prawnego nową instytucję prawną, będącą odpowiedzią na wieloletnie postulaty przedsiębiorców dotyczące potrzeby systemowego uregulowania sukcesji majątkowej i zabezpieczenia interesów rodzin biznesowych. Fundacja rodzinna stanowi wyodrębnioną osobę prawną, której celem nie jest działalność gospodarcza sensu stricto, lecz zarządzanie majątkiem i realizacja świadczeń na rzecz beneficjentów. Poniżej przedstawiono siedem najważniejszych zalet tej instytucji.
Efektywne planowanie sukcesji majątkowej
Największą zaletą fundacji rodzinnej jest umożliwienie uporządkowanej i przewidywalnej sukcesji. Ustanowienie fundacji pozwala fundatorowi na ukształtowanie zasad przekazywania majątku niezależnie od reżimu prawa spadkowego, ograniczając ryzyko konfliktów między spadkobiercami. Fundator określa beneficjentów oraz zasady przekazywania świadczeń, co pozwala na zachowanie kontroli nad majątkiem także po jego śmierci.
Ochrona majątku przed egzekucją i podziałem
Z chwilą wniesienia majątku do fundacji rodzinnej następuje jego wyodrębnienie od majątku prywatnego fundatora. Fundacja rodzinna może być właścicielem mienia, a jej majątek nie wchodzi do masy spadkowej. Dzięki temu majątek ten jest co do zasady wyłączony spod egzekucji wobec fundatora czy beneficjentów, a także nie podlega podziałowi w razie rozwodów czy innych sporów rodzinnych.
Korzystne regulacje podatkowe
Fundacja rodzinna została objęta preferencyjnym opodatkowaniem. Dochody fundacji z dywidend, odsetek, najmu czy zysków kapitałowych nie podlegają opodatkowaniu do momentu ich wypłaty beneficjentom. Sama wypłata świadczeń podlega opodatkowaniu 15% stawką CIT, ale tylko wtedy, gdy beneficjent nie należy do najbliższej rodziny fundatora. Świadczenia otrzymywane przez osoby zaliczane do tzw. grupy „zero” (np. dzieci, wnuki, małżonek) są całkowicie zwolnione z podatku.
Możliwość precyzyjnego ukształtowania zasad działania
Fundator ma pełną swobodę w określeniu statutu fundacji, który stanowi akt założycielski i reguluje wewnętrzne zasady funkcjonowania. Może wskazać, w jakich okolicznościach oraz w jakim zakresie beneficjenci otrzymają świadczenia – np. warunkując je ukończeniem studiów, brakiem zadłużenia lub zaangażowaniem w prowadzenie rodzinnej firmy. Statut może również określać sposób inwestowania majątku, politykę dywidendową czy zasady zmiany zarządu.
Zapobieganie rozdrobnieniu własności przedsiębiorstwa
W typowym modelu sukcesji, spadkobiercy przejmują udziały lub akcje w przedsiębiorstwie, co może prowadzić do jego rozdrobnienia, paraliżu decyzyjnego lub sprzedaży. Fundacja rodzinna może być właścicielem spółek operacyjnych (np. poprzez udziały w sp. z o.o. lub akcje w S.A.), co pozwala zachować integralność struktury właścicielskiej. Dzięki temu decyzje strategiczne pozostają w rękach jednej jednostki prawnej, a rodzina korzysta z wypracowanych zysków jako beneficjenci.
Profesjonalne i bezstronne zarządzanie
Ustawa przewiduje możliwość powołania zarządu fundacji, który może składać się z profesjonalistów niezwiązanych rodzinnie z fundatorem. Pozwala to na oddzielenie sfery emocjonalnej od operacyjnego zarządzania majątkiem. Dodatkowo, możliwe jest ustanowienie rady nadzorczej jako organu kontrolnego, co zwiększa przejrzystość i bezpieczeństwo działania.
Realizacja celów społecznych i wielopokoleniowych
Fundacja rodzinna może – obok celów prywatnych – realizować również cele o charakterze społecznym, naukowym czy dobroczynnym. Jest to zgodne z art. 2 ust. 1 ustawy, który dopuszcza prowadzenie działalności na rzecz wskazanych beneficjentów oraz w interesie publicznym. Fundator może w ten sposób stworzyć mechanizm trwałego wspierania określonych idei, organizacji lub projektów, zapewniając kontynuację swojego dziedzictwa także poza sferą materialną.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna to instytucja, która łączy mechanizmy prawne i podatkowe w sposób umożliwiający skuteczne zarządzanie majątkiem rodzinnym, zabezpieczenie interesów beneficjentów oraz zapewnienie trwałości przedsiębiorstwa w długim horyzoncie czasowym. Jej elastyczność konstrukcyjna, połączona z atrakcyjnym opodatkowaniem i ochroną przed ryzykami cywilnoprawnymi, czyni ją nowoczesnym narzędziem planowania sukcesji, porównywalnym z rozwiązaniami znanymi w krajach Europy Zachodniej.
Chcesz wiedzieć więcej, skontaktuj się bezpośrednio gw***@***aw.pl
